Athygli er æfing — og stundum byrjar hún með góðu spili
Í heimi þar sem símar, skjáir og tilkynningar keppast stöðugt um athygli okkar er orðið sífellt mikilvægara að skapa rými fyrir rólegri samveru. Stundir þar sem við horfumst í augu, hlustum og erum raunverulega til staðar.
Þar geta spil skipt miklu máli.
Spil eru ekki bara afþreying. Þau geta líka verið einföld leið til að þjálfa athygli, einbeitingu, minni, hlustun, sjálfstjórn og félagsfærni — án þess að börn eða fullorðnir upplifi það sem “æfingu”.
Þegar við spilum þurfum við að fylgjast með reglunum, muna hvað aðrir sögðu, bíða eftir að röðin komi að okkur, taka ákvarðanir og bregðast við því sem gerist í leiknum. Þetta eru allt litlar æfingar í athygli og núvitund.
Hvað þýðir að þjálfa athygli?
Athyglin okkar er ekki bara eitthvað sem annaðhvort er til staðar eða ekki. Hún getur styrkst með endurtekningu og góðum aðstæðum.
Að þjálfa athygli getur til dæmis þýtt að æfa sig í að:
- hlusta á aðra án þess að grípa fram í
- fylgjast með reglum og framvindu
- muna upplýsingar í stutta stund
- taka eftir smáatriðum
- bíða eftir rétta augnablikinu
- vera með í samtali án þess að detta út
Í spilum gerist þetta oft á náttúrulegan hátt. Enginn þarf að segja: “Nú ætlum við að æfa einbeitingu.” Leikurinn sér um það.
Hvaða spil þjálfa athygli?
Mismunandi spil þjálfa mismunandi tegundir athygli.
Spil sem krefjast hraðra viðbragða geta hjálpað okkur að halda einbeitingu og bregðast hratt við upplýsingum.
Spil sem byggja á minni þjálfa okkur í að halda utan um upplýsingar og rifja þær upp.
Spil sem byggja á samtali þjálfa hlustun, nærveru og félagslega athygli.
Spil sem fá fólk til að velta hlutum fyrir sér geta skapað rólegri, dýpri og meðvitaðri samveru.
Það þarf ekki alltaf að vera flókið. Oft eru bestu spilin einmitt þau sem eru einföld, skemmtileg og fá fólk til að gleyma símanum í smá stund.
Spil og núvitund
Núvitund snýst í grunninn um að vera til staðar í augnablikinu. Að taka eftir því sem er að gerast — án þess að vera alltaf með hugann á næsta skilaboði, næsta verkefni eða næsta skjá.
Góð spilastund getur verið einmitt þannig.
Við sitjum saman. Við hlæjum. Við hlustum. Við bregðumst við. Við tökum þátt.
Það er kannski ekki alltaf kyrrð, kertaljós og djúp öndun — stundum er það hlátur, smá keppnisskapur og skemmtilegar spurningar. En það getur samt verið núvitund. Við erum saman og við erum til staðar.
Hvernig má nota spil til að styrkja athygli?
Hér eru nokkrar einfaldar hugmyndir:
1. Setjið símana til hliðar
Það þarf ekki að gera mikið mál úr því. Bara ákveða að næstu 20 mínúturnar séu spilastund.
2. Veljið stutt spil
Stuttar umferðir gera það auðveldara fyrir börn og fullorðna að halda athygli.
3. Leyfið öllum að taka þátt
Bestu spilastundirnar eru ekki endilega þær þar sem einhver vinnur, heldur þær þar sem allir fá að vera með.
4. Spyrjið eftirfylgnispurninga
Ef spilið kveikir á samtali má alveg stoppa aðeins og spyrja: “Af hverju sagðirðu það?” eða “Hvað meinarðu með því?”
5. Hafið þetta létt
Markmiðið er ekki að búa til kennslustund. Markmiðið er að skapa góða samveru.
Athyglin vex í samveru
Það er auðvelt að hugsa um athygli sem eitthvað sem við þurfum að laga hjá börnum. En sannleikurinn er sá að við fullorðna fólkið þurfum líka að æfa okkur.
Við þurfum líka að leggja símann frá okkur. Hlusta betur. Vera meira til staðar. Gefa fólkinu í kringum okkur óskipta athygli.
Spil geta hjálpað okkur með það.
Ekki vegna þess að þau séu töfralausn, heldur vegna þess að þau búa til einfaldar aðstæður þar sem fólk kemur saman, horfir hvert á annað, hlustar og tekur þátt.
Og stundum er það einmitt það sem við þurfum mest á að halda.
Junior spil sem henta í skjálausa samveru
Hjá Junior höfum við lagt áherslu á að búa til íslensk spil sem kveikja á samtali, hlátri og samveru.
Spil eins og Krakka sætið, Heita sætið, Hjartsláttur og Brain Freeze henta vel í fjölskyldustundir, ferðalög, frístundastarf, félagsstarf og aðrar aðstæður þar sem fólk vill eiga skemmtilega stund saman — án þess að allt snúist um skjái.
Kannski byrjar aukin athygli ekki alltaf með stórum breytingum.
Kannski byrjar hún bara með einni góðri spilastund.